၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပ၏ အမှောင်အတိဆုံး နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်နေခဲ့သည်။ အာဏာရှင် နီကိုလိုင်းသည် နိုင်ငံခြားကြွေးမြီများကို ဆပ်ရန်အတွက် ပြည်သူတို့၏ အခြေခံလိုအပ်ချက်မှန်သမျှကို ဖြတ်တောက်ပစ်ခဲ့သည်။
မြို့တော် ဘူခါရက်စ်၏ လမ်းမများပေါ်တွင် လျှပ်စစ်မီးများ မရှိတော့။ အိမ်တိုင်းတွင် အအေးဒဏ်ကို ခါးစည်းခံနေရသော်လည်း အပူပေးစနစ်ကို ပိတ်ထားသည်။ စားသောက်ကုန်များမှာ အလွန်ရှားပါးလှသဖြင့် ပြည်သူများသည် ပေါင်မုန့်တစ်လုံးရရန် မနက်အစောကြီးကတည်းက တန်းစီနေကြရသည်။ ထိုအချိန်တွင် နီကိုလိုင်းသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးအဆောက်အဦးဖြစ်လာမည့် "ပြည်သူ့နန်းတော်" (People's Palace) ကြီးကို တည်ဆောက်ရန် ရွာပေါင်းများစွာနှင့် ရှေးဟောင်းဘုရားကျောင်းများကို ဖြိုဖျက်နေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပြည်သူတို့၏ ငတ်မွတ်မှုဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော အာဏာရှင်၏ ဂုဏ်ကျက်သရေဆောင် ဖြစ်သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်။ တိမီဆိုအာရာ (Timișoara) မြို့တွင် လူနည်းစုဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးကို ဖမ်းဆီးရာမှစ၍ ဆန္ဒပြပွဲငယ်တစ်ခု စတင်ခဲ့သည်။ နီကိုလိုင်းသည် ထုံးစံအတိုင်း အမိန့်ပေးလိုက်သည်— "တွေ့တဲ့နေရာမှာ ပစ်သတ်ကြ"။
သွေးချောင်းစီးခဲ့သည်။ အပြစ်မဲ့ပြည်သူများစွာ သေဆုံးခဲ့ရသော်လည်း ထိုသွေးများသည် ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖယ်ရှားပေးလိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်သူတို့၏ ဒေါသမီးသည် မြို့တော် ဘူခါရက်စ်အထိ ကူးစက်လာခဲ့သည်။
နီကိုလိုင်းသည် သူ၏ အာဏာကို ယုံကြည်မှုလွန်ကဲနေဆဲဖြစ်သည်။ သူသည် နန်းတော်လသာဆောင်မှနေ၍ လူအုပ်ကြီးကို မိန့်ခွန်းပြောရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ သူထင်သည်မှာ ပြည်သူများသည် ထုံးစံအတိုင်း လက်ခုပ်တီးပြီး သူ့ကို ထောက်ခံကြလိမ့်မည်ဟု ဖြစ်သည်။
သို့သော် သူ၏ မိန့်ခွန်းအစတွင် လူအုပ်ကြီးထဲမှ အသံတစ်သံ ထွက်ပေါ်လာသည်။ "တိမီဆိုအာရာ... တိမီဆိုအာရာ..."။ ထိုအသံသည် တဖြည်းဖြည်း ကျယ်လောင်လာပြီး "အာဏာရှင် ကျဆုံးပါစေ" ဟူသော ကြွေးကြော်သံများ ဖြစ်လာသည်။ နီကိုလိုင်း၏ မျက်နှာသည် တီဗွီဖန်သားပြင်ပေါ်တွင် တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားသွားသည်ကို တစ်နိုင်ငံလုံး မြင်တွေ့လိုက်ရသည်။ ထိုအခိုက်အတန့်သည် အာဏာရှင်၏ သြဇာအာဏာ ဝုန်းကနဲ ပြိုလဲသွားသည့် အချိန်ပင် ဖြစ်သည်။
နောက်တစ်နေ့ နံနက်တွင် လူအုပ်ကြီးသည် နန်းတော်ထဲသို့ အတင်းဝင်ရောက်လာကြသည်။ နီကိုလိုင်းနှင့် သူ၏ဇနီး အယ်လီနာတို့သည် နန်းတော်ခေါင်မိုးပေါ်မှ ဟယ်လီကော်ပတာဖြင့် အချိန်မီ ထွက်ပြေးနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် လေယာဉ်မှူးသည် စစ်တပ်၏ အမိန့်ကို နာခံကာ သူတို့ကို လမ်းဘေးတစ်နေရာတွင် ချထားခဲ့သည်။
သူတို့သည် လမ်းသွားလမ်းလာ ကားများကို တားဆီးကာ ထွက်ပြေးရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် စစ်တပ်၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံလိုက်ရသည်။ သူတို့ ခိုလှုံရန် ကြိုးစားခဲ့သော စစ်တပ်သည် ယခုအခါ ပြည်သူ့ဘက်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက် ခရစ္စမတ်နေ့၏ နေ့လယ်ခင်းတွင် တာဂိုဗစ်တေ (Târgoviște) မြို့ရှိ စစ်စခန်းတစ်ခုတွင် ယာယီစစ်ခုံရုံးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
"မင်းတို့ကြောင့် တိုင်းပြည် ပျက်စီးခဲ့ရပြီ။ မင်းတို့ကြောင့် ကလေးတွေ ငတ်မွတ်ခဲ့ရပြီ။ လူပေါင်း ၆ သောင်းကျော် သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ တာဝန်ဟာ မင်းတို့မှာ ရှိတယ်" ဟု တရားသူကြီးက စွဲချက်တင်သည်။
နီကိုလိုင်းသည် သူ၏ နာမည်ကြီး "မာန" ကို မချဘဲ "ငါ့ကို ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကပဲ စစ်ဆေးပိုင်ခွင့်ရှိတယ်။ မင်းတို့ ခုံရုံးကို ငါ အသိအမှတ်မပြုဘူး" ဟု ထပ်ခါတလဲလဲ အော်ဟစ်နေခဲ့သည်။ အယ်လီနာကမူ စစ်သားများကို "ငါ မင်းတို့ရဲ့ အမေလေ... ငါ့ကို ဒီလို မလုပ်ကြပါနဲ့" ဟု ငိုယိုတောင်းပန်ခဲ့သည်။ သို့သော် နှစ်ပေါင်းများစွာ သူတို့ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုများအတွက် မည်သည့် ကရုဏာမျှ ကျန်မနေတော့ပေ။
ညနေ ၄ နာရီခန့်တွင် ခုံရုံးက "သေဒဏ်" စီရင်ချက်ကို ချမှတ်လိုက်သည်။ စစ်သားသုံးဦးသည် သူတို့ဇနီးမောင်နှံကို အုတ်နံရံတစ်ခုရှေ့သို့ ခေါ်ဆောင်သွားသည်။ နီကိုလိုင်းသည် နောက်ဆုံးအချိန်တွင် နိုင်ငံတကာ ကွန်မြူနစ်သီချင်းကို သီဆိုရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း သေနတ်သံများက သူ့ကို တားဆီးလိုက်သည်။
ကျည်ဆန်ပေါင်းများစွာသည် အာဏာရူးဇနီးမောင်နှံ၏ ကိုယ်ပေါ်သို့ ကျရောက်သွားခဲ့သည်။ သူတို့ လဲကျသွားသည့်အချိန်တွင် ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ၏ နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်ကြာ အမှောင်ခေတ်သည်လည်း ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့သည်။
သမိုင်းပေးသင်ခန်းစာ
နီကိုလိုင်း ချောင်ချက်စကူး၏ ဘဝဇာတ်သိမ်းသည် အာဏာရှင်တိုင်းအတွက် သတိပေးချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာကို ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းကဲ့သို့ သုံးစွဲခြင်း။
ပြည်သူ့အသံကို နားမထောင်ဘဲ လက်နက်ဖြင့် ဖိနှိပ်ခြင်း။
မိသားစုနှင့် လူယုံများကိုသာ အာဏာခွဲဝေပေးခြင်း။
ဤအချက်များသည် နောက်ဆုံးတွင် သူတို့ကို ကြိုးစင် သို့မဟုတ် သတ်ကွင်းသို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သော အကြောင်းရင်းများပင် ဖြစ်ပါသည်။